رسالت هم جمع مىشود ، مانند رسول خدا ( ص ) كه هم رسول بود و جبرئيل را در بيدارى رو در روى خود مىديد و با او سخن مىگفت ، و هم نبى بود و جبرئيل را در خواب مىديد . و اما محدث عبارت است از كسى كه كلام فرشته را مىشنود و با او سخن مىگويد ، ولى او را نمىبيند ، نه در خواب و نه در بيدارى « 1 » مؤلف : در معناى اين روايت روايات ديگرى نيز هست . و در كتاب توحيد به سند خود از محمد بن مسلم و محمد بن مروان ، از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود : رسول خدا ( ص ) تشخيص نمىداد كه اين شخصى كه با او سخن مىگويد جبرئيل و از طرف خدا است ، مگر به توفيق « 2 » . و در تفسير عياشى از زراره روايت آورده كه گفت : به امام صادق ( ع ) عرضه داشتم : چطور رسول خدا ( ص ) هنگامى كه پيامى از ناحيه خدا به سويش مىآمد از اين معنا نمىترسيد كه اين پيام از طرف ابليس باشد ، و اين شيطانست كه در قلب او مداخله مىكند ؟ امام ( ع ) فرمود : خداى تعالى وقتى بنده اى را رسول خود مىسازد سكينت و وقار بر او نازل مىكند ، در نتيجه پيامآور خدا نزدش مىآيد و رسول او را به چشم مىبيند ، همانطور كه اشخاص ديگر را به چشم مىبيند . و در كافى به سند خود از ابى بصير روايت كرده كه گفت : من از امام صادق ( ع ) از كلام خداى تبارك و تعالى پرسيدم كه مىفرمايد : * ( « وَكَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَلَا الإِيمانُ » ) * فرمود : روح عبارت است از خلقى كه در ميان خلائق از جبرئيل و ميكائيل هم بزرگتر است ، و اين روح همواره با رسول خدا ( ص ) و ائمه بعد از آن جناب هست ، و كارش تسديد و تاييد آن حضرات است « 3 » . مؤلف : در معناى اين حديث تعدادى روايت هست كه در بعضى از آنها آمده كه آن روح از ملكوت است . صاحب تفسير روح المعانى مىگويد : « طبرسى از حضرت ابى جعفر و ابى عبد اللَّه روايت كرده كه مراد از اين روح ، فرشته اى است بزرگتر از جبرئيل و ميكائيل كه همواره با رسول خدا ( ص ) بوده و هيچ گاه به آسمان صعود نمىكرده . و اين حرف در نهايت غرابت و شگفتى است ، و احتمال مىرود كه استنادش به اين دو امام درست نباشد » « 4 » .

--> ( 1 ) بصائر الدرجات ، ص 371 . ( 2 ) توحيد صدوق ، ص 242 . ( 3 ) اصول كافى ، ج 1 ، ص 273 . ( 4 ) روح المعانى ، ج 25 ، ص 58 .